28-januari-2026 – Terugkijkend op het broedseizoen van grauwe kiekendieven in Nederland in 2025 geeft een beeld van een heel gemiddeld seizoen. Niet goed en niet slecht.
Aantal broedparen
In 2025 werden er landelijk 51 broedparen grauwe kiekendieven in kaart gebracht (Figuur 1). Dit ligt iets onder het gemiddelde van 57 paar in de laatste 10 jaar. Van deze paren bevond 84% zich in de provincie Groningen (43 paar). De rest van de paren bevonden zich in Friesland (5), Overijssel (1) en Flevoland (2). De paren in Flevoland kwamen echter niet tot broeden. Naast de gebruikelijke broedgewassen wintertarwe en wintergerst werd er door een klein deel van de paren ook voor luzerne, grasklaver en graszaad gekozen. Bovendien werden er twee paren buiten landbouwgebied gevonden op de Friese kwelder. Overigens was het gebied net over de grens in Duitsland (Rheiderland), waar GKA de nestbescherming ook voor haar rekening neemt, dit jaar uitzonderlijk populair als broedlocatie. In dit gebied werden nog eens 11 paren gevonden, waarvan 9 nesten konden worden beschermd. Van deze 9 nesten waren er 8 succesvol wat resulteerde in 20 uitgevlogen jongen. In de rest van dit overzicht zal alleen het Nederlandse broedseizoen worden besproken.
Figuur 1. aantal broedparen per broedgewas in 1990-2025 in Nederland
Aantal beschermde nesten
Bij 33 nesten in landbouwgewas werd er een afrastering (kooi of in één geval een stroomhek) rond het nest geplaatst. Hiervan waren er 30 succesvol (91%). Op de kwelder was er bovendien nog een succesvol nest waar geen bescherming omheen werd geplaatst, omdat de kweldervegetatie niet werd gemaaid. Dit bracht het totale aantal succesvolle nesten op 31. De gemiddelde legdatum van de nesten waarvan de jongen geringd en gemeten waren, en dus de waarvan de legdatum kon worden berekend aan de hand van vleugellengte, was 21 mei. Dit is iets vroeger dan het gemiddelde legbegin in andere jaren. Het legbegin varieerde tussen 10 mei en 13 juni.
Broedsucces
De productiviteit (gemeten als het aantal uitgevlogen jongen) bedroeg 79 en was daarmee vrijwel gelijk aan het gemiddelde van de afgelopen tien jaar (Figuur 2).
Figuur 2. Aantal uitgevlogen jongen uit nesten in 1990-2025 in Nederland
Per broedpaar vlogen er 1.5±1.5 jongen uit (Figuur 3). Het aantal uitgevlogen jongen per succesvol nest bedroeg 2.5±1.1. Ook deze scores zijn nagenoeg gelijk aan het 10-jarig gemiddelde. Van 8 nesten kon de exacte legselgrootte worden bepaald (nest bekeken in eistadium). De legselgrootte van deze nesten was 3.6±0.9, en lag daarmee iets onder het gemiddelde.
Figuur 3. Gemiddeld aantal uitgevlogen jongen per broedpaar in 1990-2025 in Nederland
Toelichting op het broedseizoen 2025
2025 was geen goed en geen slecht broedseizoen voor de grauwe kiekendief in Nederland. Het aantal uitgevlogen jongen en het aantal succesvolle nesten was vrijwel gelijk aan het gemiddelde van de afgelopen 10 jaar. Toch kwam dit als een verademing na de deceptie van 2024, toen er landelijk maar 20 jongen uitvlogen. De door GKA in 2025 gevolgde en beschermde nesten waren gezamenlijk (Nederland en Rheiderland, DE) goed voor 99 uitgevlogen jongen.
Grauwe kiekendief Abe met volle krop in FL, 27 april 2025 © Maurice Prins
Teleurstellend was dat er dit jaar niet is gebroed in de provincie Flevoland. Het is al zeker 30 jaar niet meer voorgevallen dat hier geen enkel nest werd gelokaliseerd. De Flevolandse broedpopulatie rustte de afgelopen jaren zwaar op de schouders van het mannetje Abe, die dit jaar een leeftijd van 18 jaar zou bereiken. Vroeg in het seizoen is hij weliswaar gesignaleerd in Flevoland, met volle krop zelfs, maar de rest van seizoen dook hij niet meer op. Het is niet te hopen dat dit het einde is van de grauwe kiekendief als broedvogel in de provincie. De akkers zullen komend voorjaar weer zorgvuldig worden uitgekamd om hopelijk het tegendeel te kunnen bewijzen.
Drie grauwe kieken die in eerdere jaren van een GPS-zender zijn voorzien, kwamen weer naar het Oldambt om te broeden: Madeleine, Durk en Herman. Alle drie de nesten van deze zendervogels waren succesvol. Bij het nest van Durk ging dit op een wel heel bijzondere manier. Begin juli gaf de zender van Durk geen bewegingen meer aan, en hij werd inderdaad dood en geplukt gevonden in de buurt van een windmolen. Op dat moment zaten er vier hongerige jongen in zijn nest van twee tot drie weken oud. Dankzij vrijwilliger Dirk Moerbeek, die de jongen spreekwoordelijk onder de vleugels heeft genomen door ze dagelijks bij te voeren op het nest, konden de vier jongen ondanks de dood van hun vader gezond uitvliegen!
Tekst en figuren: Toni Hoenders, Grauwe Kiekendief – Kenniscentrum Akkervogels
Titelfoto: Theo van Kooten