Titelfoto: Margret Bunzel-Drüke

ROUTES BRUINE ZENDERKIEKEN NAJAAR 2020

70

71

Wiltrud

Josef

54

55

56

78

82

83

Gabriele

Erich

Peter

Je kunt op de bovenstaande kaart inzoomen naar de routes. Als je op een route klikt zie je van welke vogel deze is en wanneer de laatste update is geweest.

Laatste nieuws van bruine kiekendieven met een zender najaar 2020

06-10-2020

Omdraaien boven zee en rondje door Senegal

Tweede kalenderjaar vrouw 71 begon op 23 september aan haar oversteek van Spanje naar Noord-Afrika over de Middellandse Zee. Na 45 km gevlogen te hebben keerde ze echter om en was diezelfde avond terug in Spanje. De volgende dag maakte ze alsnog de tocht van 170 km over het water. Het lijkt erop dat de wind 23 september in ieder geval sterker was dan de opvolgende dag. Toch blijft het opmerkelijk te zien dat ze de volgende dag meteen dezelfde oversteek wel volledig maakt.

Eerste kalenderjaar vrouw 54 laat een migratie zien die erg lijkt op wat vrouw 71 deed tijdens haar eerste keer in Afrika. Ook zij koos voor Gambia en Senegal en zwierf vervolgens rond. Vrouw 54 heeft inmiddels ook een grote tour gemaakt door beide landen en is nu aan de westkust van Senegal noordelijk van Dakar.

Adulte vrouw 56 zit sinds half september in een relatief klein agrarisch gebied aan de oevers van de rivier de Sénégal. Daar verblijft ze wisselend aan de noordkant in Mauritanië en de zuidkant in Senegal zelf.

Vrouw 70 is inmiddels ook aangekomen in haar eerste overwinteringsgebied in Mali. Ze koost voor een locatie dichtbij haar overwinteringsgebied vorig jaar. We gaan zien of ze net als in 2019 later in de winter ook weer honderden kilometers naar het oosten verhuisd.

Adulte vrouw 55 en de mannen 82 en 83 zijn sinds de vorige update in hun eerste wintergebied. Van deze drie vogels is man 82 de enige die in hoofdzakelijk agrarisch gebied verblijft. Beide andere vogels zitten in natuurlijk habitat, niet ver van een rivier.

Josef heeft vanaf 19-09, na een stopover in Noord-Frankrijk, nogmaals een stopover van vijf dagen gemaakt in het departement Dordogne en vervolgde daarna zijn zuidwaartse reis. Vroeg in de ochtend van 28 september begon hij aan een tocht over de Middellandse Zee noordelijk van Mallorca en Ibiza maar vloog westelijk weer naar het vaste land van Spanje. Daar bracht hij de nacht door voordat hij op 29 september zijn oversteek naar Marokko daadwerkelijk afmaakte.

Erich, Gabriele, Peter, Wiltrud en adulte vrouw 78 zijn sinds de laatste update niet meer binnen bereik van het GSM-netwerk geweest.

Eerder nieuws van bruine kiekendieven met een zender najaar 2020

18-09-2020

Eerste drie gezenderde bruine kiekendieven in overwinteringsgebied in Senegal en Mali!

Drie bruine kiekendieven hebben hun eerste overwinteringsgebied bereikt! Adulte man 82 vloog door Marokko en Mauritanië langs de westkust aan de Atlantische Oceaan verder zuidelijk naar Senegal. In zeven dagen over de Sahara om nu op de groene grens van Senegal en Gambia uit te rusten. Vrouwtje 55 vloog in zes dagen over de Sahara en koos haar eerste wintergebied in een ander grensgebied dan 82. Sinds 12-09 verblijft zij op het drielandenpunt van Mauritanië, Senegal en Mali aan de Malinese kant van de grens. Ook man 83 heeft in zes dagen de Sahara onder zich door zien glijden en koos voor een gebied in het midden van Mali.

Vrouw 70 is ook ver gevorderd op haar reis naar haar wintergebied, maar lijkt deze nog niet bereikt te hebben. Vorig jaar (zie routes 2019/2020) was haar eerste wintergebied in het noorden van Mali, verder westelijk van waar ze nu lijkt te zijn in het zuiden van Mauritanië. We hopen snel te zien waar ze dit jaar heen vliegt!

Vrouw 56 was vorige update nog bij Parijs en inmiddels in Mauritanië! Ze vloog op 09-09 bij Gibraltar naar Marokko en is zonder stopovers daarna verder door Algerije en uiteindelijk Mauritanië getrokken.

Eerste kalenderjaar vrouw Gabriele bereikte op 04-09 Marokko, na de oversteek naar het Afrikaans continent hield ze meteen een stopover van 4 dagen en trok daarna in kleine stappen verder. Op 08-09 was ze in Zuid-Marokko waar haar laatste GPS-positie vandaan komt.

Vrouwen 78 en Wiltrud waren vorige update beiden nog ver noordelijk, terwijl Erich al in Spanje was. Alle drie hebben inmiddels Marokko bereikt al is Erich zijn laatste GPS-positie van 06-09. Zowel 78 als Wiltrud hebben echter pas afgelopen week de oversteek naar Noord-Afrika gemaakt. Wiltrud vloog meer dan 250 km over het blauw van de Middellandse Zee, 78 koos voor de kortste oversteek bij Gibraltar en heeft slechts 30 km over open water hoeven vliegen. Zij houden allebei nu een stopover in het noorden van Marokko.

Ook vrouw 71 en eerste kalenderjaar vrouw 54 zijn verder getrokken na stopovers in respectievelijk Noord-Frankrijk (2 maanden) en West-Vlaanderen (6 weken). Vrouw 54 vertrok op 14-09 en vloog twee dagen later over de stad Bordeaux. Vlak voor de Spaanse grens vloog ze nog even langs de Franse kust en bereikte kort daarna op 17-09 Baskenland in Spanje. Op 16-09 vliegt ook 71 verder in zuidwestelijke richting om gisteren de kust van de Atlantische Oceaan te bereiken bij de golf van Biskaje waar één dag eerder vrouw 54 nog langs zweefde op slechts 20 km afstand van de route die 71 volgt.

Peter was tijdens de vorige update van 04-09 op Sardinië en zijn laatste GPS-positie komt van het zuiden van het eiland waar hij 05-09 de nacht doorbracht.

Josef heeft als laatste van 13 gezenderde bruine kiekendieven het broedgebied verlaten op weg naar het zuiden. Op 10 september was het eindelijk zo ver en vloog hij vanaf Noordrhijn-Westfalen door Luxemburg en België naar Noord-Frankrijk waar hij een stopover maakte van vier dagen. Gisteren zette hij zijn reis voort en is inmiddels voorbij het midden van Frankrijk.

04-09-2020

Vier bruine kiekendieven in Zuid-Spanje, Peter op Sardinië

Vorige week begonnen van de 13 gezenderde bruine kiekendieven, de eerste zes aan hun najaarstrek. Inmiddels tien dagen later en vele kilometers verder zijn bijna alle bruine kiekendieven vertrokken en zit een gedeelte van hen al in Zuid-Spanje enkele tientallen kilometers van de Middellandse Zee kust.

Adulte vrouw 55 en juveniel Gabriele zijn samen met de mannen 82 en 83 al aangekomen in Zuid-Spanje! Of ze daar ook samen naar toe gereisd zijn blijft natuurlijk de vraag. Maar vrouw 55 en man 83 hebben wel een heel erg gelijkende route door Spanje gekozen, hun GPS-posities liggen op sommige punten slechts 10 km uit elkaar met minder dan een halfuur verschil. Of ze elkaar ook gezien hebben is lastig te zeggen, vooral bedenkende dat ze waarschijnlijk bij lange na niet de enige bruine kiekendieven zijn die via deze weg naar Afrika reizen op dit moment. Op 03-09 hebben in ieder geval de drie adulten besloten te stoppen voor hun oversteek over de Middellandse Zee.

Vrouw 56 heeft 01-09 ook besloten verder te trekken vanaf de omgeving rond Utrecht, zij lijkt besloten te hebben in ieder geval één rustdag te nemen ten noorden van Parijs.

Vrouw 70 vertrok de laatste dag van augustus uit Flevoland en vloog in vijf dagen tijd naar Noord-Spanje zo’n 1200 km naar het zuiden. Ook Erich vertrok 31-08 en vloog in dezelfde hoeveelheid dagen nog net even 150 km verder naar de oostkust van Spanje en zit nu tussen Barcelona en Valencia in.

Peter besloot tot nu toe als enige dit najaar iets totaal anders te doen. In plaats van de westelijke route door Frankrijk vloog hij (net als grauwe kiekendief Henning; zie update 01-09) over de Alpen! Hij koos zeker niet voor het laagste gedeelte en vloog over besneeuwde bergtoppen in Zwitserland van bijna 3 km hoog. Daarna trok hij verder door Italië, vloog bijna 180 km over de Middellandse Zee naar Corsica waar hij de nacht doorbracht. Vandaag kwam hij aan op Sardinië na opnieuw 100 km over de Middellandse Zee te hebben gevlogen.

Ook Wiltrud is vanuit haar stopover gebied vertrokken, maar doet het vooralsnog rustig aan en was vandaag in deelstaat Thüringen in Oost-Duitsland. Of ze net als Peter voor de route over de Alpen gaat blijft nog even spannend.

Josef, vrouwen 78 en 71 en juveniele vrouw 54 hebben zich sinds de vorige update niet verplaatst.

25-08-2020

Start najaarstrek bruine kiekendieven 2020

In 2020 zijn door ons en onze samenwerkingspartners een recordaantal bruine kiekendieven van zenders voorzien! In de twee projecten in Flevoland en de Hellwegbörde (DE-NRW) waren dat in totaal 12 individuen. Samen met die in 2019 gezenderde vogels kunnen er nu 13 bruine kiekendieven op hun najaarstrek gevolgd worden. Opvallend is dat van de Flevolandse vogels (eind augustus) de meerderheid al het broedgebied verlaten heeft en in België of Noord-Frankrijk zit.

Het project in Flevoland is een initiatief van Ralph Buij van Wageningen Environmental Research en wordt uitgevoerd in opdracht van Provincie Flevoland met Kennisbasis financiering van LNV in samenwerking met Grauwe Kiekendief – Kenniscentrum Akkervogels en Werkgroep Roofvogels Noordoostpolder. Het hoofdzakelijke doel van dit project is om de interacties van bruine kiekendieven met windmolens in Flevoland te onderzoeken. In 2019 werden daar vier bruine kiekendieven gezenderd waarvan op dit moment nog twee in leven zijn. Het vangsucces van Ralph en Kjell Janssens was in 2020 met acht individuen (waaronder drie moeilijk te vangen adulte mannetjes) een stuk hoger. Twee van de nieuw gezenderde kiekendieven overleden helaas al in de nazomer: een juveniel mannetje nog in Nederland en een adulte man die net met de trek begonnen was in Noord-Frankrijk. Voor de medewerking tijdens de vangacties willen we de boeren in de Noordoostpolder hartelijk bedanken.

In de Hellwegbörde in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen werken wij samen met Hubertus Illner en Margret  Bunzel-Drüke van de “Arbeitsgemeinschaft Biologischer Umweltschutz” (ABU) in Soest. Sinds 2017 hebben wij er 10 grauwe kiekendieven van GPS-GSM-zenders voorzien, en in 2019 voor het eerst ook drie bruine kiekendieven. Dit jaar werden er nog eens vier bruine kiekendieven gezenderd, twee adulte mannetjes en twee juveniele vrouwen (lees hier meer over de vangactie). Eén van de juveniele is helaas al in de uitvliegfase overleden. En bij “Konstantin”, een van de mannetjes uit 2019, is helaas in de loop van het broedseizoen 2020 de zender stuk gegaan, zodat wij zijn bewegingen nu niet meer kunnen volgen.

Kennismaking najaar 2020

Flevoland

54 (klik op foto voor vergroting)

Vrouwtje 54 werd als nestjong uit een nest van vijf jongen in de Noordoostpolder (NOP) gezenderd. Na het uitvliegen verbleef zij nog bijna een maand in de omgeving van het nest en vertrok toen “plotseling”. Binnen 2 dagen vloog zij 280 km naar het zuidwesten tot bijna aan de Franse grens. Sindsdien verblijft zij in West-Vlaanderen.

78

Het adulte vrouwtje 78 vertrok al op 03-07 uit de NOP. Het is niet duidelijk of haar nest succesvol was; mogelijk verzorgde het mannetje de toen net uitgevlogen jongen alleen verder. 78 zit sinds 09-07 in Noord-Frankrijk in de regio Noord-Pas-de-Calais bij Arras.

55

Het adulte vrouwtje 55 broedde succesvol in een rietkraag in de NOP (3 jongen). Zij is nog niet met de najaarstrek begonnen.

56

Ook vrouwtje 56 broedde succesvol in een rietkraag in de Noordoostpolder (2 jongen). Op 14-08 is zij daar vandaan vertrokken en verblijft sindsdien in de omgeving van Utrecht.

82

Het adulte mannetje 82 broedde succesvol in de Noordoostpolder (1 jong). Hij bevindt zich nog steeds in de omgeving van Creil.

83

Ook 83 is een adult mannetje. Deze is na succesvol in de Noordoostpolder te hebben gebroed (4 jongen) op 06-08 vertrokken en maakt sindsdien een tussenstop in Noord-Frankrijk (regio Picardië).

Hellwegbörde

Gabriele

Gabriele werd als nestjong in de Hellwegbörde gezenderd. Zij was het enige uitgevlogen jong van dat nest in wintertarwe. Zij is tot nu toe nog niet uit het gebied vertrokken.

Peter

Peter broedde succesvol in een dichtgegroeide kleigroeve (2-3 jongen). Hij is nog niet op trek.

Erich

Ook Erich broedde succesvol in een natuurgebied tussen de akkers van de Hellwegbörde (2-3 jongen), en ook hij is nog niet vertrokken.

Oud bekenden

Flevoland

70

Vrouwtje 70 werd in 2019 als adult gezenderd. Na in Mali te hebben overwinterd, maakte zij begin april 2020 een grote uitstap tot Schleswig-Holstein en Bremen (1 week), vermoedelijk om mogelijke broedgebieden te verkennen. Uiteindelijk kwam ze toch weer terug naar de Noordoostpolder en heeft daar zoals vorig jaar in een rietkraag van een tocht gebroed (vermoedelijk succesvol), maar wel 15 km van de nestplek in 2019 verwijderd. Op dit moment is zij nog in Flevoland.

71

Vrouwtje 71 werd vorig jaar als nestjong in de NOP gezenderd. In 2020 deed zij daar een broedpoging, maar die mislukte al vroeg (vermoedelijk al voor de ei-leg). In juni bracht zij langere tijd door aan de Friese Waddenkust, en maakte eind juni een uitstapje naar Denemarken. Op de terugweg naar NL maakte zij een zeeoversteek van 100 km dwars over de Duitse Bocht. Half juli vertrok zij naar Noord-Frankrijk. Daar is zij sindsdien stationair in een gebied zuidwestelijk van Calais.

Hellwegbörde (DE)

Josef

Josef broedde in 2019 succesvol in de Hellwegbörde, maar dit jaar mislukten zowel zijn eerste als tweede legsel in een vroeg stadium (vermoedelijk door predatie). Desondanks bleef hij daarna grofweg in het gebied en is tot nu nog niet vertrokken.

Wiltrud

Wiltrud werd in 2019 in de Hellwegbörde als adult vrouwtje gezenderd. In 2020 broedde zij tot onze verbazing rond 80 km verder noordelijk in Noordrijn-Westfalen in de buurt van Osnabrück; deze verplaatsing zou ermee te maken kunnen hebben dat haar nest vorig jaar in de Hellwegbörde mislukte. Dit jaar was het nest in triticale; het werd door Hubertus Illner beschermd en 4 jongen vlogen uit. Op 19-08 is Wiltrud uit dat gebied vertrokken en 180 km naar het oosten gevlogen, naar de grens van Saksen-Anhalt, waar ze tot nu toe verblijft.