ROUTES BRUINE ZENDERKIEKEN NAJAAR 2019

70

71

76

Wiltrud

Konstantin

Josef

Laatste nieuws van bruine kiekendieven met een zender najaarstrek 2019

21-10-2019

Oudere bruine zenderkiek 76 overleden en jongste vogel 71 maakt contact

Op 15 oktober is gezenderde bruine zenderkiek vrouw 76 vermoedelijk overleden in Mauritanië vlakbij de stad Rosso. De enige andere mogelijkheid voor de data die haar zender stuurt is dat ze haar logger is verloren, dat is echter erg onwaarschijnlijk. We gaan er dus van uit dat ze dood is.

76 was een bijzondere vrouw omdat ze als nestjong in 2010 al geringd was in Zeeland. We wisten haar geschiedenis vanaf dat ze een ei was tot ze uitvloog, maar zonder informatie over de periode totdat wij haar vingen en een zender gaven. Hopelijk kunnen we zorgen dat haar logger terugkomt naar Nederland en haar doodsoorzaak achterhalen.

Onze jongste gezenderde bruine kiekendief 71 heeft contact gemaakt na haar Sahara oversteek! Ze zit maar 40 km van de plek waar vrouw 76 dood ging. Dat betekent dat ze in het vruchtbare gebied rond de rivier de Senegal verblijft. Dit is haar eerste keer in Afrika en ze lijkt het gebied uitgebreid te verkennen. Van 23 tot 28 september vloog ze over de Sahara waarna ze stopte in het zuiden van Mauritanië. Daar bleef ze tot 18 oktober, maar maakte in de tussentijd nog wel een uitgebreide verkenningstocht van 2 tot 4 oktober naar het gebied waar ze 19 oktober opnieuw aan zou komen bij rivier de Senegal. Daar is ze nu nog steeds.

Eerder nieuws van bruine kiekendieven met een zender najaarstrek 2019

14-10-2019

Josef nu ook in Mali vlakbij Wiltrud!

Bruine zenderkiek Josef heeft weer contact gemaakt en hij zit in hetzelfde gebied als het vrouwtje Wiltrud. Josef begon 24 september aan zijn Sahara-oversteek en deed daar 6 dagen over. Hij maakte niet zoals veel grauwe kiekendieven een stopover in Noord-Afrika, maar vloog gestaag door naar het zuiden. Op 30 september kwam hij aan in het agrarische gebied rond Canal du Sahel in Mali. Hij was op 1 oktober maar 15 km verwijderd van Wiltrud! Zij komen uit hetzelfde broedgebied in de Hellwegbörde in Duitsland en zijn nu na duizenden kilometers migratie weer op bijna dezelfde plek aangekomen in Mali.

Zowel Josef als Wiltrud leggen heel weinig afstand af nu ze in geschikt habitat bivakkeren. Het lijkt erop dat ze beiden een gebied van maximaal 2 bij 2 km gebruiken om te foerageren en slapen. Als het voedselaanbod goed is, hoeven ze natuurlijk ook geen tientallen kilometers te vliegen.

08-10-2019

Wiltrud en 76 in verschillende landen, maar vergelijkbaar habitat!

Wiltrud heeft sinds de laatste update (03-10) geen grote afstanden afgelegd, maar wel de enorme hoeveelheid zand verwisseld voor de vruchtbare grond rond Canal du Sahel. Zij heeft de Duitse akkers dus vervangen voor Afrikaanse akkers in Mali! Wiltrud is 4500 km verderop maar heeft dus opnieuw uitzicht op het boerenland.

Het vrouwtje 76 uit Flevoland zit precies op de grens tussen Mauritanië en Senegal in het agrarisch gebied rond de rivier de Sénégal. Hemelsbreed zit er 1100 km tussen 76 en Wiltrud, maar ze hebben gekozen voor een heel erg vergelijkbaar habitat. Logisch ook natuurlijk want als het geschikt is voor akkerbouw in het klimaat van de Sahel is het voedselaanbod daar waarschijnlijk ook goed! Afgelopen drie nachten sliep zij daar steeds in hetzelfde veld, het zou toch mooi zijn als ze naast een zender ook een camera bij zich had om beelden met ons te delen.

De andere bruine kiekendieven zijn nog even buiten ons bereik.

03-10-2019

Wiltrud als eerst gezenderde bruine kiekendief over de Sahara?!

Wiltrud bleek geen hele wilde nacht beleeft te hebben op Ibiza. Ze heeft daar 18 september geslapen in een klein bosje vlakbij de luchthaven (zie kaartje). De volgende dag vloog ze gewoon weer door naar Noord-Afrika waar ze boven Algerije aan land kwam. Twee dagen bleef ze redelijk noordelijk hangen tot ze echt begon aan haar oversteek van de Sahara. Vanaf 22-09 tot en met 30-09 migreerde ze over de zee van zand en deed er dus 8 dagen over. Twee keer zo lang als grauwe zenderkiek Raymond (zie routes grauwe zenderkieken najaar 2019). Ze verblijft nu in Mali.

Tijdens de vorige update was het volwassen vrouwtje 76 net aangekomen in Marokko. Sinds toen is ze in kleine stapjes (…van 250 km!) verder naar het zuiden getrokken. Op 1 oktober vloog zo kort over de grens naar Mauritanië, maar kwam dezelfde dag weer terecht in de Westelijke Sahara.

27-09-2019

Gezenderde bruine kiekendieven bijna allemaal in Noord-Afrika!

Als enige van de gezenderde bruine kiekendieven was 70 nog niet begonnen aan haar reis naar het zuiden. Op 17-09 begon zij echter ook haar migratie en vloog meteen naar Frankrijk. Een groot gedeelte van haar tocht door Frankrijk komt verrassend veel overeen met de route die het jonge vrouwtje 71 volgde een paar dagen eerder. Zonder lange stopovers vloog zij meteen door naar Zuid-Spanje. Na een goede nachtrust vlak voor de oversteek van de Middellandse Zee trok ze door naar Algerije, waar ze nu nog is.

76 Vloog in drie dagen tijd van Parijs naar de Franse kust vlak onder Nîmes. Ze hield daar een stopover van 7 dagen. Ze lijkt daar heel plaatstrouw te zijn geweest aan één specifieke akker waar ze vijf nachten heeft doorgebracht. Niet onwaarschijnlijk is dat ze daar met tientallen andere kiekendieven samen overnachtte. Op 23 september vliegt ze weer verder en een dag later ging ze over de Spaanse grens. Vanaf dat moment volgt ze de kustlijn tot ze op 26 september over de Middellandse Zee naar Marokko vliegt waar ze vandaag nog verblijft.

De jongste van de bruine zenderkieken vrouwtje 71 vloog in ongeveer hetzelfde tempo als 76 over Frankrijk. Van 18 op 19 september sliep ze ehter in Zuid-Spanje in een bos op 1700 m hoogte en de volgende dag stak ze al voor haar allereerste keer de Middellandse Zee over. Hopelijk zullen er nog vele keren volgen! Op 20-09 kwam ze aan in Marokko en vloog in drie dagen tijd rustig verder door naar het zuiden. Haar laatste positie komt uit het oosten van Marokko. Haar zwaarste opdracht ligt dus nog voor haar, haar eerste oversteek van de Sahara.

Wiltrud was tijdens de laatste update niet ver van Stuttgart in Duitsland. Diezelfde dag 14-09 vloog ze nog naar Zwitserland en vlak voor de Franse grens overnachtte ze vlakbij het meer van Geneve in een bos op 1500 m hoogte. Vanaf de Franse kust maakte ze een relatief korte vlucht over de Middellandse zee waarna ze voor extra nachtrust koos voor verder over de Balearische Zee te vliegen. Haar laatste positie komt van Ibiza, of ze daar gestopt is om te feesten of uit te rusten weten we niet.

Josef vloog vanaf 14-09 in 5 dagen tijd door naar Zuid-Spanje. Na een dag een stopover gehouden te hebben, vloog hij verder zuidelijk en net als de anderen stopte hij niet ver van de kust en vloog pas over de Middellandse Zee na een nacht rust. Na zijn tocht van 170 km over water landde hij vlakbij luchthaven Oran es Sénia in Algerije. Zijn laatste positie is van iets zuidelijker in Algerije.

Konstantin vloog vanaf de Luxemburgse grens in 3 dagen tijd naar de Spaanse grens, vanaf dat moment ging hij in kleine stapjes langs de Spaanse kust. Op 19 september begon hij zijn vlucht over de Middellandse Zee en vloog de hele nacht door over het water en kwam vroeg in de ochtend op 20 september aan in Marokko. Op 22 september was hij nog steeds in Marokko.

14-09-2019

Start najaarstrek 2019 bruine kiekendieven

Het live kunnen volgen van de door ons gezenderde grauwe zenderkieken in Nederland en andere Europese landen heeft al een lange traditie. In de winter 2019-2020 kunnen wij ook voor het eerst de trekroutes van bruine kiekendieven live laten zien, dit omdat in de zomer van 2019, 7 bruine kiekendieven in Nederland en Duitsland van GPS-GSM-zenders werden voorzien! Bij de in eerdere jaren gezenderde bruine kiekendieven gebruikten wij GPS loggers; dit betekent dat we de data van de winterperiode pas na terugkeer van de vogels na het broedgebied uit konden lezen.

Inmiddels zijn 5 van de bruine zenderkieken op trek, en opmerkelijk is dat 2 daarvan gisteren in hetzelfde bos in Zuid-België overnachtten (zie beneden voor details)!

Het trekgedrag van bruine kiekendieven verschilt in meerdere opzichten van die van grauwe kiekendieven: Bruine vertrekken in het najaar later uit het broedgebied en keren in het voorjaar eerder weer terug. Grauwe kiekendieven zijn obligate Afrika-trekkers (geen enkele grauwe kiek blijft in de winter in Europa), de bruine kiek is hierin flexibeler. Het merendeel van hen overwintert wél in Afrika zuidelijk van de Sahara, maar sommigen (vooral juveniele vogels) verblijven in Europa en Noord-Afrika. Zo overwinteren bijvoorbeeld in Zeeland elk jaar rond de 100 bruine kiekendieven.

Drie van de gezenderde bruine kiekendieven zijn broedvogels in de Hellwegbörde in Noordrijn-Westfalen, waar wij al meerdere jaren samen met de lokale kiekendievenbeschermers van de Arbeitgemeinschaft Biologischer Umweltschutz met zenderonderzoek aan kiekendieven bezig zijn. Een bericht over de laatste vangactie in de Hellwegbörde kan je hier teruggelezen.

De overige bruine zenderkieken komen uit een nieuw onderzoek dat een initiatief is van Ralph Buij van Wageningen Environmental Research in opdracht van Provincie Flevoland en met Kennisbasis financiering van LNV. Dit wordt uigevoerd in samenwerking met GKA. Het hoofdzakelijke doel van dit project is om de interacties van bruine kiekendieven met windmolens in Flevoland te onderzoeken. In 2019 werden in Flevoland vier bruine kiekendieven gezenderd waarvan op dit moment nog 3 in leven zijn.

Kennismaking najaar 2019

Flevoland

Fotograaf bruine kiekendieven Flevoland: Ralph Buij

70 is een adult vrouwtje. Zij broedde in 2019 in de Noordoostpolder in een rietkraag van een watergang nabij de kust van het IJsselmeer. Na het uitvliegen van haar (minstens) 2 jongen heeft ze zich van de Noordoostpolder naar De Friese Meren verplaatst. Op 08-09 is zij daar vandaan vertrokken en verblijft sindsdien in agrarisch gebied in Zuid-Holland (nog niet op de kaart te zien).

76 is een ander adult vrouwtje die ook in een rietkraag van een watergang in de Noordoostpolder broedde. Toen ze eind juni gevangen en gezenderd werd bleek dat ze al geringd was: Zij kroop in 2010 in Zeeland uit het ei! 76 verbleef na het uitvliegen van haar (minstens) 3 jongen in de Noordoostpolder. Gisteren (13-09) is zij daar vandaan in zuidelijke richting vertrokken. Vanmiddag was ze al in Frankrijk, bijna ter hoogte van Parijs.

71 is een juveniel vrouwtje die in de Noordoostpolder in het buurnest van 76 geboren werd (500 m afstand). Na het uitvliegen bleef ze nog enkele weken in de omgeving van het nest, maar eind juli verplaatste zij zich naar de Friese noordkust waar ze de afgelopen weken tussen Harlingen en het Lauwersmeer rondzwierf.

 

Eind augustus maakte zij een spectaculaire rondtocht: op één dag vanuit Holwerd langs Ameland, Terschelling, Vlieland, Texel en de hele Hollandse kust tot Den Haag; de volgende dag terug naar het Noordoosten tot aan Flevoland; en op de derde dag terug naar de Friese Noordkust (zie kaartje). Gisteren (13-09) is ze daar vandaan vertrokken en vloog bijna 400 km tot het Zuiden van België, waar ze samen met 76 (en misschien nog meer bruine kiekendieven) in een bos overnachtte. De slaapplaatsen waren ongeveer 700 m uit elkaar. Opvallend is dat de trekroutes van 76 en 71 gisteren heel synchroon waren, en het is niet uit te sluiten dat ze (een stukje) samen getrokken zijn. (Zeker weten wij het niet omdat 71 wegens een slechte batterijstand met een tijdelijk lage resolutie GPS punten verzamelde).

Hellwegbörde (DE)

Josef is een opvallend donker mannetje, die in 2019 in een wintergraanveld in de Hellwegbörde broedde en 5 jongen groot wist te brengen. Hij is op 10 september uit het broedgebied vertrokken en recht naar Zuidwesten getrokken. De dag daarop bereikte hij al Noord-Frankrijk. Vanochtend (14-09) was hij nabij Bar-le-Duc in Lotharingen.

Konstantin is een lichtgekleurd mannetje. Hij broedde 2019 op maar 800 m afstand van Josef, ook in wintergraan. Ook zijn nest was (dankzij nestbescherming) succesvol, met 4 uitgevlogen jongen. Konstantin is gistermiddag (13-09) uit het broedgebied vertrokken en was vanochtend op de grens tussen Duitsland en Luxemburg.

Wiltrud broedde ook in wintergraan in de Hellwegbörde. Helaas werden haar jongen begin juli gepredeerd. Rond 2 weken daarna heeft zij het broedgebied verlaten en vloog naar Noord-Duitsland. Ze verbleef daar grotendeels aan de Elbe ca. 70 km oostelijk van Hamburg, maar maakte daar vandaan ook grotere uitstapjes naar het Oosten en Zuidwesten. Op 08-09 vertrok ze vanaf de Elbe richting het Zuiden. Vandaag (14-09) was ze in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg oostelijk van Stuttgart.